Kıdem Tazminatını Kimler Alabilir?
Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki koşul birlikte aranır: aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi. Bu sayfada her iki koşulu ve özel durumları açıklıyoruz.
Temel Şart: En Az 1 Yıl Çalışma
Kıdem süresi, işçinin işe fiilen başladığı tarihte işlemeye başlar ve sözleşmenin sona erdiği tarihte durur. Deneme süresi de bu süreye dahildir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde veya farklı dönemlerde geçen çalışmalar kural olarak birleştirilir. 1 yılın altında kalan çalışmalarda, fesih nedeni ne olursa olsun kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
Hangi Fesih Türlerinde Hak Doğar?
| Sözleşmenin sona erme biçimi | Kıdem tazminatı |
|---|---|
| İşverenin feshi (ahlak ve iyi niyete aykırılık — m.25/II — dışındaki nedenlerle) | ✔ Hak doğar |
| İşçinin haklı nedenle feshi (m.24) | ✔ Hak doğar |
| Emeklilik veya yaş dışındaki emeklilik koşullarının sağlanması | ✔ Hak doğar |
| Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma | ✔ Hak doğar |
| Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması (1 yıl içinde) | ✔ Hak doğar |
| İşçinin ölümü | ✔ Mirasçılara ödenir |
| İşçinin haklı neden olmadan istifası | ✘ Hak doğmaz |
| İşverenin haklı nedenle (m.25/II) feshi | ✘ Hak doğmaz |
İş Kanunu m.24: İşçinin Haklı Fesih Halleri
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi, işçiye sözleşmeyi derhal ve haklı nedenle feshetme imkânı tanır; bu yolla ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Üç grup neden sayılmıştır:
Sağlık sebepleri: İşin yapılması işçinin sağlığı veya yaşamı için tehlikeli hale gelirse ya da işveren veya yakın çalıştığı kişiler bulaşıcı bir hastalığa yakalanırsa.
Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi (geç, eksik ödeme; fazla mesai, prim ve ikramiyelerin ödenmemesi dahil), SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması, işverenin hakaret, tehdit veya mobbing niteliğindeki davranışları, çalışma koşullarının esaslı biçimde ve tek taraflı değiştirilmesi.
Zorlayıcı sebepler: İşyerinde işin bir haftadan fazla süreyle durmasını gerektiren zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması.
Uygulamada en sık karşılaşılan haklı fesih nedeni, ücret ve eklerinin tam ödenmemesidir.
Özel Durumlar
Emeklilik ve "15 yıl 3600 gün"
Emekli aylığı almak üzere ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ayrıca 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar, 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü koşulunu sağladıklarında, emeklilik yaşını beklemeden SGK'dan alacakları yazıyla işten ayrılıp tazminatlarını alabilirler.
Askerlik
Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan işçi, 1 yılı doldurmuş olmak kaydıyla kıdem tazminatına hak kazanır.
Kadın işçinin evliliği
Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır ve resmî nikâh tarihi esas alınır.
İstifa Eden İşçi Alabilir mi?
Kural olarak kendi isteğiyle, haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifa görünümündeki her ayrılık gerçek bir istifa olmayabilir: ücretleri ödenmediği için ayrılan işçinin feshi m.24 kapsamında haklı fesihtir; işverenin baskısıyla imzalatılan istifa dilekçelerinin geçersizliği ileri sürülebilir. Bu tür durumlarda kayıt ve belgelerle (yazılı fesih bildirimi, ihtarname) hareket etmek önem taşır.
İşçinin Ölümü Halinde
İşçinin ölümüyle sona eren iş sözleşmesinde, en az 1 yıllık kıdem koşulu sağlanmışsa kıdem tazminatı yasal mirasçılara ödenir. Mirasçılar veraset ilamı ile işverene başvurabilir.
Kişisel durumunuza özel detaylı bir hukuki değerlendirme için Yılmaz & Ertürk Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İletişim bilgilerine git